Modern Turkije

Voor de meeste Turken dateert de moderne versie van hun eeuwen oude land van de stichting van de Turkse republiek in 1923. De grondlegger ervan was Mustafa Kemal - beter bekend als Atatürk - een voormalige legerofficier die de eerste president van Turkije werd. Atatürk is de centrale figuur bij alle ontwikkelingen van het moderne Turkije. Zijn hervormingen, nauwgezet vastgelegd, maakten de weg vrij voor het land om Europees in plaats Aziatisch te worden en zijn status is in de ogen van de Turken sinds zijn dood nauwelijks veranderd. Overal ziet u foto's van hem en vrijwel op elk dorpsplein staat zijn standbeeld. Weinig staatslieden kunnen aan zijn integriteit en stijl tippen. Democratie bleek veel moeilijker te verwezenlijken dan de theorie wil doen geloven. De Turkse militaire leiders, die in 1960, 1971 en 1980 ingrepen in de politiek, houden het politieke leven nauwlettend in de gaten. In 1997 werd de democratisch gekozen premier Necmettin Erbakan afgezet vanwege zijn openlijke fundamentalistische neigingen, maar weinig Turken zouden het idee van een seculier vangnet te durven aanvechten. Bovendien maken ook de Turkse politieke partijen gebruik van coalitiepartners voor het behalen van een meerderheid en wisselt snel van partner. In Osmaanse tijden gaf de staat een allesomvattende sociale dienstverlening aan zijn burgers, die zich gewillig schikten in het opgelegde bestuur. De rol van de staat is inmiddels veranderd. Vertegenwoordigers worden gekozen en de maatschappij wil democratie. De grote staatsmonopolies die Turkije erbovenop hebben geholpen, blijven zich verzetten tegen privatisering. Sommigen willen de status qua handhaven en het centrale gezag zoveel mogelijk macht geven. Door de ouderwetse gecentraliseerde staat te behouden, komt er een enorme financiële druk op de Turken te liggen, want zij moeten de groeiende schulden en internationale leningen afbetalen. De kloof tussen arm en rijk wordt groter; dit remt democratische hervormingen af en de staat richt zich vooral op een elitaire minderheid. Budgetten voor sociale voorzieningen, gezondheid en onderwijs lopen achter bij defensiebudgetten. Men hoopt dat Turkije zijn toetreding tot de EU dit verschil zal opheffen.